Home / SOẠN VĂN / Soạn văn lớp 10 / Soạn bài Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm

Soạn bài Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm

Đề bài: Soạn bài Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm

Bài làm

Câu 1. Cách dùng số từ, danh từ trong câu thơ thứ nhất và nhịp điệu hai câu thơ đầu có gì đáng chú ý? Hai câu thơ ấy cho ta hiểu hoàn cảnh cuộc sống và tâm trạng của tác giả như thế nào?

Trong bài thơ, tác giả sử dụng rất nhiều số từ, đặc biệt là sự lặp đi lặp lại của số đếm “một”, việc sử dụng từ này tạo nên một nhịp điệu nhịp nhàng, thong dong, một sự lặp đi lặp lại có quy luật của cuộc sống. Mỗi số từ lại đi cùng một danh từ đi kèm là “mai”, “cuốc”, “cần câu”, đây đều là những nông cụ thân thuộc của nhà nông, với những nông cụ và cách dùng số từ này, có thể thấy cuộc sống của tác giả là một cuộc sống hết sức an nhiên tự tại. Bên cạnh đó, tác giả còn sử dụng cặp đại từ “ta”, “người” vừa diễn tả sự khách quan, đủng đỉnh của chủ thể vừa bộc lộ cá tính ngông nghênh và thú vui nông nhàn của nhà thơ.

Hai câu thơ đầu có nhịp điệu đều đặn, nhịp nhàng, cho thấy cái thư giãn, nhẹ nhàng, nông nhàn của nhà thơ. Thông qua hai câu thơ, người đọc có thể hiểu nhà thơ có hoàn cảnh cuộc sống rất thong dong, nhàn hạ và tác giả rất hài lòng, hứng thú với cuộc sống ấy.

Loading...

Câu 2. Anh/chị hiểu thế nào là nơi “vắng vẻ”, chốn “lao xao”? Quan điểm của tác giả về “dại” và “khôn” như thế nào? Tác dụng biểu đạt ý của nghệ thuật đối trong hai câu thơ 3 và 4?

Nơi “vắng vẻ” ở đây là chốn thôn quê thanh bình, nơi chỉ có cuộc sống yên ả, chăm lo làm ăn của người dân. Chốn “lao xao” ngược lại chính là chốn quan trường, nơi người người tranh đấu vì công danh địa vị vì những mối vụ lợi của bản thân. Theo tác giả, mình là người dại dột khi lại ngược đời tìm về nơi có cuộc sống vắng vẻ, mọi vật mọi việc đều đơn sơ, giản dị để sống. Còn người khôn nên người mới tìm đến chốn lao xao. Ở nơi vắng vẻ ấy, cuộc sống có thể thiếu thốn hơn rất nhiều, có thể chỉ được ăn những thức ăn dân giã, mặc đồ giản dị bình thường và làm lụng, lao động chân tay vất vả. Còn ở chốn lao xao, người ta ăn sơn hào hải vị, mặc nhung gấm lụa là thế nhưng ở đây con người ta phải hao tâm tổn trí, lo toan nghĩ ngợi đủ thứ để tìm cách tranh đấu, tồn tại được ở chốn quan trường vụ lợi. Thực tế thì tác giả mới chính là người khôn bởi đã biết lựa chọn cho mình một cuộc sống đơn sơ giản dị nhưng thanh bình, yên ả còn người khôn thực chất lại là dại vì tìm đến nơi mà con người luôn gian xảo, chỉ tìm cách triệt tiêu nhau để tồn tại.

Cách biểu đạt ý của nghệ thuật đối trong hai câu thơ 3 và 4 này khiến cho ý tứ và cách truyền tải của nhà thơ trở nên nhẹ nhàng, hóm hỉnh hơn. Đồng thời nó cũng góp phần thể hiện rõ ràng thú vui nông nhàn của nhà thơ.

Soan-bai-Nhan-cua-Nguyen-Binh-Khiem2

Câu 3. Các sản vật và khung cảnh sinh hoạt trong hai câu thơ 5, 6 có gì đáng chú ý? Hai câu thơ cho thấy cuộc sống của Nguyễn Bỉnh Khiêm như thế nào? (Quê mùa, khổ cực? Đạm bạc mà thanh cao? Hòa hợp với tự nhiên?)

Các sản vật trong hai câu thơ tiếp theo là những thức ăn dân giã, mùa nào thức nấy của làng quê: măng, giá. Đó là những thức ăn bình dị, sẵn có của làng quê. Khung cảnh sinh hoạt cũng rất đỗi bình thường với cảnh tắm ao, tắm hồ. Hai câu thơ này cho thấy cuộc sống của Nguyễn Bỉnh Khiêm rất đạm bạc, cũng rất quê mùa nhưng không hề khổ cực mà lại rất hòa hợp với thiên nhiên.

“Thu ăn măng trúc, đông ăn giá

Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”.

Câu 4. Đọc chú thích 4 để hiểu điển tích được vận dụng trong hai câu thơ cuối. Anh/chị  cảm nhận như thế nào về nhân cách của Nguyễn Bỉnh Khiêm?

“Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống

Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao”

Cuộc sống của Nguyễn Bỉnh Khiêm là một cuộc sống nông nhàn ẩn dật, cũng là một cách sống thanh cao, rời xa hào quang và lận đận chốn quan trường. Sau bao lần ra vào hết mình vì việc công việc nước, ông quyết định chọn cho mình một cuộc sống an nhiên tự tại và thật bình lặng, không màng tới phú quý, lợi lộc. Cách sống này cho thấy một nhân cách cao đẹp của chính ông. Ông không bị động lòng, không lay động trước những phú quý và hào quang quyền lực. Dù có thể ông sẽ được nhiều người nể sợ, sẽ là người thét ra lửa, sẽ sống sung túc, sung sướng cả đời nhưng ông vẫn không hề tham lam, không vơ vét những điều đó mà chỉ lựa chọn cho mình một cuộc sống đơn giản, nhẹ nhàng, mộc mạc.

Câu 5. Quan niệm sống nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm là gì?

– Không vất vả, cực nhọc.

– Không quan tâm tới xã hội, chỉ lo cho cuộc sống nhàn tản của bản thân.

– Xa lánh nơi quyền quý giữ cốt cách thanh cao.

– Hòa hợp với tự nhiên.

– Quan niệm sống đó tích cực hai tiêu cực. Vì sao? 

Nếu hiểu được rõ quan niệm sống của Nguyễn Bỉnh Khiêm thì sẽ thấy đây là một quan niệm sống rất tích cực. “Nhàn” ở đây là việc nhàn trong suy nghĩ, tâm tưởng, nhàn ở đây là tìm về cuộc sống giản dị thanh cao chứ không bon chen trong chốn quan trường thực dụng và tranh đấu lẫn nhau. Mặc dù ông lui về quê ở ẩn nhưng ông vẫn lao động, vẫn tự mình làm lụng, ông vẫn chăm chỉ và miệt mài sống, vẫn rất hòa hợp với thiên nhiên, giữ cho mình cốt cách thanh cao. Đó không phải là sự tự tư tự lợi, không phải là thói ích kỉ cá nhân hẹp hòi của nhà thơ mà là việc biết giữ mình, biết lựa chọn cái gì là phải, là vừa đủ cho bản thân.

Loading...

Check Also

Soan-bai-To-long-cua-Pham-Ngu-Lao2

Soạn bài Tỏ lòng của Phạm Ngũ Lão

Đề bài: Soạn bài Tỏ lòng của Phạm Ngũ Lão Bài làm Câu 1. Chỉ …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *