Home / VĂN MẪU THPT / Văn mẫu lớp 11 / Phân tích nhân vật viên quản ngục trong truyện ngắn Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân

Phân tích nhân vật viên quản ngục trong truyện ngắn Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân

(Soạn văn lớp 11) Em hãy phân tích nhân vật viên quản ngục trong truyện ngắn Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân (Bài phân tích văn của bạn Trần Ngọc Uyển)

Đề bài: Phân tích nhân vật viên quản ngục trong truyện ngắn Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân

BÀI LÀM

       Trong nền văn học hiện đại Việt Nam, có một cây bút để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng nhiều thế hệ độc giả không chỉ bởi sự tài hoa, uyên bác, sự ngông nghênh, ngạo nghễ mà còn bởi tình yêu cái đẹp và thiên lương đó là Nguyễn Tuân. Tác phẩm của ông luôn hướng đến một mục đích là đi tìm cái chân – thiện – mĩ trong con người. Có lẽ vì vậy mà Nguyễn Tuân được mệnh danh là “Người săn tìm cái đẹp” hay “Người đi tìm cái đẹp, cái thật”. Truyện ngắn “Chũ người tử tù” có thể nói chính là con đẻ, kết tinh tài năng bậc thầy của ngòi bút Nguyễn Tuân. Tác phẩm hướng đến ca ngợi cái đẹp, lòng ngưỡng mộ cái đẹp và sức mạnh của thiên lương. Điều này không chỉ được bộc lộ qua nhân vật Huấn Cao, nhân vật trung tâm của câu chuyện mà còn được thể hiện qua nhân vật viên quản ngục.

Loading...

             Nhân vật đối lập với hoàn cảnh, đây đặc điểm dễ nhận thấy trong các sáng tác của Nguyễn Tuân. Nó chính là chiếc chìa khóa để chúng ta hiểu sâu sắc văn chương Nguyễn Tuân. Nhân vật viên quản ngục cũng được xây dựng trên cơ sở đó.

            Trước hết, nhân vật viên quản ngục không được gọi theo danh xưng mà gọi theo chức danh nghề nghiệp đã cho ta những hình dung đầu tiên về nhân vật này. Nhân vật làm chức quan trông coi ngục, đại diện cho chế độ phong kiến, sống giữa gông xiềng, tội ác, ở “nơi người ta sống bằng tàn nhẫn, bằng lừa lọc”, hàng ngày chứng kiến bao điều xấu xa. Hoàn cảnh ấy rất dễ làm tha hóa con người, giết chết nhân cách con người trong tăm tối và tàn ác. Thế nhưng, theo như Nguyễn Tuân đã nói: “Ông trời hay chơi ác đày ải những cái thuần túy vào giữa một đống cặn bã. Và những người có tâm điền tốt và thẳng thắn, lại phải ăn đởi kiếp với lũ quay quắt”, nhân vật viên quản ngục chính là người có tâm điềm tốt hiếm hoi mà nhà văn nhắc tới. Nhân vật như đóa sen trắng vươn mình giữa bùn nhơ, bẩn đục vẫn vẹn nguyên vẻ tinh khiết, cao quý.

        Ngay từ ngoại hình của nhân vật viên quản ngục đã mang lại cho chúng ta suy nghĩ, dường như ông không thuộc về thế giới của ngục tù và gông xiềng mà giống một hàn nho ẩn dật hơn. Mái đầu “đã điểm hoa râm, râu đã ngả màu, những đường nhăn nheo của bộ mặt tư lự bây giờ đã biến mất hẳn, chỉ còn là mặt nước ao xuân, bằng lặng, kín đáo và êm nhẹ”.  Ông ngồi suy ngồi bên cạnh cái án thư màu vàng son đã nhạt với cây đèn leo lét rọi vào khuôn mặt nghĩ ngợi. Ông không mang dáng vẻ dữ tợn, đầy uy hiếp hay lòng dạ thâm trầm của một viên quan được dung dưỡng trong cái nôi phong kiến. Người ta chỉ nhìn thấy ở viên quản ngục sự ôn hòa, nhẹ nhàng trái ngược hoàn toàn với nghề nghiệp và hoàn cảnh sống của ông.

        Ngoại hình đối lập hoàn cảnh là điều dễ dàng nhận thấy. Tuy nhiên, ở nhân vật viên quản ngục, còn có một thứ đặc biệt đáng quý, đáng trân trọng hơn cả, đó là vẻ đẹp tâm hồn – vẻ đẹp mà Nguyễn Tuân đã so sánh giống như “thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ”.

        Nhân vật viên quản ngục là người say mê cái đẹp và quý trọng người tài hoa. Nói đến quan lại phong kiến, có lẽ chúng ta sẽ nghĩ ngay đến những kẻ tàn bạo, độc ác, những kẻ ham hư vinh, vàng bạc và danh lợi. Tuy nhiên, đối với viên quản ngục thì hoàn toàn ngược lại. Không bị hấp dẫn, mê hoặc bởi vật chất tầm thường, viên quản quản ngục bị lôi cuốn đặc biệt với cái đẹp và tài hoa. Sở nguyện của ông là “có một ngày kia được treo ở nhà riêng mình một đôi câu đối do tay ông Huấn Cao viết”. Việc mong ước được Huấn Cao cho chữ đã vượt lên trên cả một thú vui mà trở thành niềm say mê, niềm ước nguyện tha thiết. Đến mức, ngay cả khi Huấn Cao không hiểu được nỗi lòng của mình, quản ngục vẫn không nản chí, “mong mỏi một ngày gần đây, ông Huấn sẽ dịu bớt tính nết, thì y sẽ nhờ ông viết, viết cho … cho mấy chữ trên chục vuông lụa trắng đã can lại kia” và thế là ông mãn nguyện. Niềm say mê với nghệ thuật thư pháp của viên quản ngục chính là  biểu hiện sự trân trọng và đề cao những giá trị văn hóa của truyền thống của dân tộc. Trong nhà tù ấy bóng tối không nhuốm đen tâm hồn thanh cao của viên quản ngục. Thậm chí, để có được chữ ông Huấn Cao, quản ngục sẵn sàng làm trái quy định của nhà tù phong kiến, đối xử đặc biệt với Huấn Cao dù có thể bị mất đầu. Vậy mới thấy tâm hồn tha thiết với cái đẹp và tài hoa của viên quản ngục lớn lao và cao quý chừng nào.

      Không chỉ yêu cái đẹp, nhân vật viên quản ngục còn là người biết quý trọng tài đức. Khi tiếp nhận tử tù “trái với phong tục nhận tù như mọi ngày, hôm nay viên quan coi ngục nhìn sáu tên tù mới vào với cặp mắt hiền lành. Lòng kiêng nể, tuy y cố ý giữ kín đáo mà cũng đã quá rõ rồi”. Khi kiểm điểm phạm nhân, “ngục quan lại còn biệt nhỡn đối với riêng Huấn Cao”. Ông không hề sử dụng bất cứ hình phạt nào để trấn áp tử tội dù đã được bọn lính đặc biệt nhắc nhở rằng Huấn Cao là một kẻ nguy hiểm. Đối với Huấn Cao, người có tài năng xuất chúng hơn người, viên quản ngục luôn giữ thái độ kính trọng, thậm chí là ngưỡng vọng từ xa như đối với một bậc bề trên. Điều này thể hiện rõ trong quá trình coi ngục.

         Hằng ngày, viên quản ngục đều đặn sai người dâng rượu và đồ nhắm cho Huấn Cao. Thậm chí, quản ngục đích thân đến gặp Huấn Cao dung thái độ khép nép hỏi: “ngài có cần thêm gì nữa xin cho biết. Tôi sẽ cố gắng chu tất”. Sau đó, mặc dù bị Huấn Cao tiếp đón với thái độ khinh khi nhưng quản ngục vẫn hết sức cung kính và lễ phép lui ra: “xin lĩnh ý”. Không tức giận, không bỏ cuộc, thậm chí quản ngục còn đối xử với Huấn Cao tốt hơn: “từ hôm ấy, cơm rượu lại vẫn đưa đến đều đều và có phần hậu hơn trước”. Chỉ một lời của Huấn Cao, ông “không để chân vào buồng giam ông Huấn nữa”. Không chỉ vậy, cả năm người bạn đồng chí của Huấn Cao cũng được biệt đãi như thế. Dường như, trước cái đẹp, mọi quan niệm, trật tự xã hội thông thường đã bị đảo lộn. Đáng lẽ, trên cương vị xã hội, viên quản ngục là người tầng lớp trên, nắm trong tay sinh mạng của người tử tù Huấn Cao. Nhưng quản ngục lại xưng hô: ngài – tôi , tự hạ thấp mình, đề cao Huấn Cao với thái độ nhún nhường, khép nép.   Qua tất cả những hành động, cử chỉ cũng như cách xưng hô, có thể thấy sự  nể phục, trân trọng mà cao hơn là niềm kính ngưỡng đến mức tuyệt đối của viên quản ngục dành cho Huấn Cao, giành cho những người tài đức.

       Ngoài tình yêu với cái đẹp và sự quý trọng tài đức, ở nhân vật viên quản ngục còn sáng lên bản chất của thiên lương trong sáng. Điều này thể hiện trước hết ở niềm day dứt của ông: “Có lẽ lão bát này là một người khá đây. Có lẽ lão cũng như mình, chọn nhầm nghề mất rồi”. Không phải ông không biết mình vốn không thuộc về thế giới bạo tàn, độc ác của bộ máy nhà nước phong kiến. Hơn ai hết, ông hiểu mình muốn gì, cần gì. Đó chắc chắn không phải là giết chóc, hành hạ và tra tấn nơi lao tù. Rồi ngay cả việc xin chữ, với địa vị của mình, ông hoàn toàn có thể dung quyền uy và vũ lực bắt Huấn Cao viết chữ. Nhưng viên quản ngục đã không làm như vậy. Có lẽ, một phần xuất phát từ tình yêu cái chân – thiện – mỹ , một tác phẩm để đời, cái đẹp chân chính phải xuất phát cảm hứng, tâm hồn người nghệ sĩ không phải là sự ép buộc. Nhưng một phần, có lẽ xuất phát từ bản chất lương thiện trong viên quản ngục. Ông không thể dùng hình thức tra tấn độc ác hay cái địa vị mà mình đã chọn sai để đạt được mục đích như quan lại tầm thường.  Cuối cùng, trước lời khuyên chân thành của Huấn Cao: “chỗ này không phải là nơi để treo một bức lụa trắng trẻo với những nét chữ vuông vắn rõ ràng như thế. ..Ở đây khó giữ thiên lương cho lành vững và rồi cũng đến nhem nhuốc mất cái đời lương thiện đi”, viên quản ngục vô cùng xúc động “vái người tù một vái, chắp tay nói một câu mà dòng mắt rỉ vào miệng làm cho nghẹn ngào : Kẻ mê muội này xin bái lĩnh”. Đây là chi tiết khắc họa vô cùng rõ nét bản chất tốt đẹp trong con người viên quản ngục. Nếu trước đó, ông chỉ băn khoăn , day dứt vì đã chọn nhầm nghề. Thì giờ đây, với dòng nước mắt nghẹ ngào, đã nói lên niềm hối hận sâu sắc và quyết định cuối cùng của ông. Từ bỏ chốn tàn ác và giơ bẩn để quyết giữ lại thiên lương trong sáng.

         Có thể nói, thông qua nhân vật viên quản ngục, tài năng uyên bác bậc thầy của Nguyễn Tuân càng được khẳng định chắc chắn. Ông không chỉ tinh tế, tỉ mỉ trong xây dựng hệ thống nhân vật chính mà những nhân vật phụ cũng được trau chuốt một cách nghiêm túc. Qua ngòi bút Nguyễn Tuân, viên quản ngục cũng hiện ra lấp lánh đáng trân trọng. Dù sống trong chốn bùn nhơ tâm hồn vẫn không bị vấy bẩn, băng hoại mà nổi bật lên trên tất cả với vẻ đẹp tâm hồn cao quý, thanh khiết cùng bản chất thiện lương đáng trân trọng.

 >>> Xem thêm:

Loading...

Check Also

Phân tích tình huống truyện độc đáo trong Vợ nhặt cuả Kim Lân

(Soạn văn lớp 12) Em hãy phân tích tình huống truyện độc đáo trong truyện …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *