Home / VĂN MẪU THPT / Văn mẫu lớp 11 / Phân tích hình ảnh đoàn tàu trong truyện ngắn Hai đứa trẻ của Thạch Lam

Phân tích hình ảnh đoàn tàu trong truyện ngắn Hai đứa trẻ của Thạch Lam

(Soạn văn lớp 11) Em hãy phân tích hình ảnh đoàn tàu trong tryện ngắn Hai đứa trẻ của Thạch Lam (Bài phân tích văn của bạn Vũ Minh Ngọc)

Đề bài: Phân tích hình ảnh đoàn tàu trong truyện ngắn Hai đứa trẻ của nhà văn Thạch Lam

BÀI LÀM

       Hai đứa trẻ là truyện ngắn đặc sắc rút trong tập “Nắng trong vườn” (1938) của nhà văn Thạch Lam. Trong tác phẩm, Thạch Lam đã thành công khắc họa bầu không khí nặng nề, u ám bao trùm cuộc sống của những người dân nghèo nơi phố huyện với những mảnh đời mỏi mòn, không hi vọng. Tuy nhiên, với trái tim yêu thương vô hạn giành cho những số phận nhỏ bé, đặc biệt với những tâm hồn ngây thơ, mộc mạc, Thạch Lam đã gieo vào đó một niềm vui sống, một tia hi vọng mong manh để phần nào xua tan bầu không khí nặng nề bủa vây lấy họ. Điều này được thể hiện rõ nét thông qua hình ảnh chuyến tàu đêm chạy qua phố huyện.

Loading...

       Truyện ngắn Hai đứa trẻ viết về cảnh phố huyện mà hai nhân vật chính là chị em Liên và An. Cảnh phố huyện được miêu tả vào khoảnh khắc ngày tàn gợi cho nhân vật những nỗi buồn man mác. Cuộc sống chật hẹp, tăm tối khiến cho cuộc sống con người trở nên mòn mỏi, chật vật. Liên làm chủ một của hàng bé xíu với mấy quả thuốc sơn đen và mấy bánh xà phòng dù chợ phiên “bán cũng chẳng ăn thua gì”. Cuộc sống trôi đi chỉ có vậy, nỗi buồn không khỏi ám ảnh vào tâm trí hai chị em Liên. Những cư dân khác của phố huyện cũng không khá khẩm hơn. Đó là mấy đứa trẻ con nhà nghèo mưu sinh trên đống phế phẩm xót lại của phiên chợ, là mẹ con chị Tí ngày nào cũng như ngày nào quẩn quanh với những công việc chẳng có gì khác: ban ngày mò cua bắt tép, tối đến dọn quán bán nước cho mấy chú lính tuần, là Bác phở Siêu với gánh hàng leo lét ngọn đèn dầu, là bà cụ Thi hơi điên với tiếng cười khanh khách lẫn vào bóng tối…Mọi thứ như phô ra những lầm than và buồn tủi nhất. Đối diện với khung cảnh ảm đạm ấy, hai chị em Liên và An không biết tìm đâu ra một chút niềm vui nho nhỏ. May mắn thay, ở phố huyện tồi tàn ấy, ngày ngày lại được náo động lên trong giây lát nhờ chuyến tàu đêm đi qua. Đó là hình ảnh duy nhất trong tác phẩm mang đến một niềm hi vọng mong manh cho những số phận nghèo cơ cực.

      Trong truyện ngắn, phải có đến hơn ba mươi chữ “tối”và những cụm từ chỉ màu tối. Thạch Lam muốn qua đó, nhấn mạnh một cách sâu sắc, đậm nét khung cảnh tối tăm, xơ xác và tiêu điều của phố huyện nghèo. Nhưng,  bóng tối càng đậm đặc, cô tịch thì khát khao hướng về ánh sáng của con người càng trở nên mạnh mẽ. Chính vì vậy, hai chị em Liên có một niềm ham thích đặc biệt với hình ảnh đoàn tàu đêm đi qua phố huyện.

      Đoàn tàu đến, giống như có một luồng sức mạnh vô hình làm cho cuộc sống vốn lặng lẽ tĩnh mịch bừng tỉnh dậy. Thạch Lam đã miêu tả rất tài tình về hình ảnh đoàn tàu theo trình tự từ xa tới gần qua con mắt của Liên và An. Liên trông thấy  “ngọn lửa xanh biếc, sát mặt đất, như ma trơi. Rồi tiếng còi xe lửa ở đâu vang lại, trong đêm khuya kéo dài ra theo gió xa xôi”. Đó là niềm mong chờ thật giản dị của chị em Liên và An, chờ đoàn tàu là chờ đợi một cuộc sống đối lập với thế giới thực tại. “An nhỏm dậy, lấy tay dụi mắt. Hai chị em nghe thấy tiếng dồn dập, tiếng xe rít mạnh vào ghi. Một làn khói bừng sáng trắng lên từ đằng xa, tiếp đến hành khách ồn ào khe khẽ…”.  Khi tàu “rầm rộ đi tới” thì âm thanh “tiếng còi đã rít lên…các toa đèn sáng trưng, chiếu ánh cả xuống đường…những toa hạng trên sang trọng lố nhố những người, đồng và kền lấp lánh, và các cửa kính sáng”. Đoàn tàu đến, tạm thời xua đi màn đêm tăm tối nhưng chỉ trong vài phút giây ngắn ngủi “chiếc tàu đi vào đêm tối, để lại những đốm than đỏ bay tung trên đường sắt. Hai chị em còn nhìn theo cái chấm đỏ của chiếc đèn xanh trên toa sau cùng, xa xa mãi rồi khuất sau rặng tre”.

          Hình ảnh đoàn tàu được khắc họa thông qua hai yếu tố là âm thanh và màu sắc. Về màu sắc, đó là những gam màu sáng nổi bật như màu “xanh biếc” của đèn ghi, màu “sáng trắng” của làn khói, rồi đến sự lấp lánh, rực rỡ của đèn, của cửa kính. Về âm thanh, đó là một chuỗi âm thanh ồn ào và náo động của tiếng còi tàu rít, tiếng ồn ào khe khẽ của hành khách…Với cách miêu tả như vậy, Thạch Lam hướng tới làm nổi bật sự đối lập giữu hình ảnh đoàn tàu và phố huyện. Phố huyện với màn đêm đen đăc quánh tăm tối, u ám bao nhiêu thì đoàn tàu mang đến màu sắc rực rỡ, huy hoàng bấy nhiêu. Phố huyện lặng lẽ, mòn mỏi và vô vị bao nhiêu thì đoàn tàu ồn ã, sôi động bấy nhiêu. Thông qua đó, nhà văn để đoàn tàu của mình chở đến cho cư dân phố huyện ước mơ và cả hi vọng vào tương lai hạnh phúc.

      Trước hết ta thấy, đoàn tàu mang đến một thế giới lung linh, rực rỡ, ồn ào và náo nhiệt. Đặc biệt, nó gọi về trong tâm hồn Liên và An giấc mơ tuổi thơ đẹp đẽ và sung túc. Khi ấy, gia đình Liên còn sống ở Hà Nội, thầy Liên chưa mất việc, mẹ Liên nhiều tiền, hai chị em “được hưởng những thức quà ngon, lạ…được đi chơi bờ hồ uống những cốc nước lạnh xanh đỏ.”.  Trong kí ức của Liên và An, Hà Nội là “một vùng sáng rực và lấp lánh. Hà Nội nhiều đèn quá!”. Đoàn tàu đến, với ánh sáng rực rỡ từ các toa tàu đã làm sống lại Hà Nội trong Liên và An, xua đi phần nào nỗi buồn tủi đang len lỏi trong tâm hồn hai đứa trẻ.

     Đoàn tàu mang đến hi vọng cho hai chị em Liên, cho tất cả mọi người dân nghèo tăm tối nơi phố huyện. Bề ngoài thì đó là cơ hội mưu sinh. Khi chuyến tàu về đến ga, An hỏi Liên “tàu hôm nay không đông chị nhỉ?” Tàu ít khách, người đi lại cũng thưa dần. Nhu cầu của con người ít dần. “Trước kia, ở sân ga, có mấy hàng cơm mở đón khách, đèn sáng cho đến nửa đêm” nhưng “mấy năm nay buôn bán kém nên người lên xuống ít, có khi hai chị em đợi chờ chẳng thấy ai”. Điều đó đồng nghĩa với việc hàng nước của mẹ con chị Tí hay gánh phở của bác Siêu không bán được tí gì, cũng chẳng ai bố thí đồng nào cho gia đình bác Sẩm trên manh chiếu rách, chị em Liên cũng không bán được thêm xu nào…Mặc dù vậy, tất cả mọi người vẫn ngóng đợi chuyến tàu đêm, “chừng ấy người trong bóng tối mong đợi một cái gì tươi sáng cho sự sống nghèo khổ hằng ngày của họ”. Ở đây, hơn tất cả là hi vọng vào ánh sáng và tương lai dù chỉ là thoáng qua và vô cùng nhỏ bé. Tất cả cư dân phố huyện cùng trông mong, chờ đợi thứ ánh sáng của cuộc sống ồn ào náo nhiệt có thể đến xua đi một chút không khí ngột ngạt, tù túng và u ám nơi đây. Họ khao khát biết bao một cuộc sống khác, một sự đổi thay của kiếp người để có thể thoát khỏi cái vòng tròn quẩn quanh, vật vờ như những bóng ma.

      Qua hình ảnh đoàn tàu,Thạch Lam đã xây dựng lên hai thế giới đối lập nhau, một bên là cảnh phố huyện tàn tạ, nghèo khó, một bên là thế giới ồn ào và sáng rực. Hai thế giới xuát hiện trong hai tâm hồn còn rất trẻ để rồi gieo vào đó khát vọng tìm đến chân trời niềm vui và hi vọng. Cũng qua đây, có thể khẳng định Thạch Lam là một nhà văn giàu lòng yêu thương những số phận nhỏ bé trong xã hội cũ. Ông thương xót, đồng cảm, để rồi vẽ ra một thế giới mộng tưởng tốt đẹp giúp con người quên đi những khốn khó, vô vị của kiếp người. Qua tác phẩm,cũng một lần nữa, nhà văn lên tiếng tố cáo mạnh mẽ xã hội đã bóp nghẹt cuộc sống con người khiến họ trở nên bần cùng và tuyệt vọng. Sự vô vị, vô nghĩa mà những con người đó đang chịu đựng chính là thể hiện sự tù túng của một thời xã hội Việt Nam trước cách mạng.

      Truyện ngắn Hai đứa trẻ là một sáng tác thành công trên nhiều phương diện. Và có lẽ, đáng chú ý nhất là việc xây dựng hình ảnh đoàn tàu. Dù chỉ được miêu tả bằng vài dòng ngắn ngủi nhưng đoàn tàu đã cho thấy sức mạnh to lớn của nó.Không chỉ đem lại ánh sáng của niềm vui hi vọng cho những người dân phố huyện mà còn thể hiện sâu sắc tấm lòng nhân đạo, tình yêu thương con người của nhà văn Thạch Lam. Không giống Nam Cao, nói về cảnh khốn cùng của kiếp người, khi cuộc sống đẩy đến mé bờ tuyệt vọng, ông không buộc nhân vật vào sự tha hóa, băng hoại vì đói, vì nghèo. Ông cũng không lãng mạn đến mức viển vông giải thoát con người khỏi khổ đau, bất hạnh. Thạch Lam chỉ nhẹ nhàng gieo vào lòng họ một chút ánh sáng của hi vọng để họ tiếp tục sống, cố gắng vì một ngày mai tốt đẹp hơn (cách mạng tháng Tám khi ấy đang đến rất gần)!

 >>> Xem thêm:

Loading...

Check Also

Phân tích tình huống truyện độc đáo trong Vợ nhặt cuả Kim Lân

(Soạn văn lớp 12) Em hãy phân tích tình huống truyện độc đáo trong truyện …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *