Home / VĂN MẪU THPT / Văn mẫu lớp 12 / Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân

(Soạn văn lớp 12) Em hãy phân tích  diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân

Đề bài: Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân

BÀI LÀM

        Nhắc đến truyện ngắn “Vợ chồng A Phủ” của Tô Hoài là không thể không nhắc đến thành công của việc miêu tả tâm lí nhân vật Mị. Mị là nạn nhân của chế độ phong kiến miền núi bị vùi dập tuổi trẻ, tình yêu, khát vọng sống. Tuy nhiên, lòng ham sống và khát khao hạnh phúc luôn tiềm tàng trong con người Mị. Để rồi, chỉ chờ một chất xúc tác là cái thần hồn mạnh mẽ ấy sẽ thức tỉnh, đạp đổ mọi lễ giáo, hủ tục và áp bức của thần quyền, cường quyền, giải phóng chính mình. Với nhân vật Mị, đêm tình mùa xuân chính là tàn lửa nhỏ thổi bùng ngọn lửa khát vọng đang âm ỉ cháy. Trong truyện ngắn, Tô Hoài đã miêu tả một cách tinh tế và chân thực diễn biến tâm lí phức tạp và sự hồi sinh kì diệu của nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân ấy.

Loading...

        Mị vốn là  một cô gái trẻ vừa đẹp người, vừa đẹp nết. Mị cần cù, đảm đang, hiếu thảo, giàu đức hi sinh vị tha, yêu đời và rất mực tài hoa. Một cô gái như thế đáng lẽ phải được hưởng một cuộc sống hạnh phúc. Thế nhưng, “hồng nhan bạc mệnh”, cuộc đời xô đẩy Mị vào hoàn cảnh phải làm con dâu gạt nợ cho nhà thống lí Pá Tra. Một danh phận bẽ bàng làm sao – làm dâu trừ nợ. Chính vì vậy, tại nhà thống lí, Mị không khác gì một kẻ tôi đòi, đầy tớ. Mị phải “vùi vào làm việc cả đêm cả ngày” “quay sợi, thái cỏ ngựa, dệt vải, chẻ củi hay đi cõng nước dưới khe suối lên”. Mị gần như tê liệt hết về sức sống. Mị “tưởng mình là con trâu, mình cũng là con ngựa. Con ngựa chỉ biết ăn cỏ, biết đi làm thôi”. thờ ơ với sự chảy trôi của thời gian, trở thành “lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa”. Cuộc sống của Mị trở nên vô nghĩa, nhạt nhẽo, tất cả thu lại bằng ô của sổ lỗ vuông bằng bàn tay mờ mờ trăng trắng trông ra không biết là sương hay là nắng. Tất cả những điều đó khiến chúng ta không thôi liên tưởng Mị giống như cái xác không hồn, không quá khứ, hiện tại và tương lai. Điều gì đã biến một thiếu nữ đương độ xuân thì, phơi phới yêu đời trở nên cam chịu, chấp nhận cuộc sống vô nghĩa như vậy?  Chính bởi gánh nặng của mấy tầng áp bức cường quyền, thần quyền, những hủ tục phong kiến ở miền núi. Sự mục nát của xã hội tất yếu sản sinh ra thế hệ người tê liệt về ý thức. Mị không còn ý thức về thời gian, tuổi tác và cuộc sống. Mị vô cảm, không tình yêu, không khát vọng và không cả biết đến khổ đau.

        Thế nhưng, ở đâu đó trong tâm hồn người đàn bà câm lặng vì cơ cực, khổ đau ấy vẫn luôn tiềm tàng một sức sống tràn đầy, trái tim yêu đời, khát vọng hạnh phúc không gì dập tắt được. Tô Hoài đã bộc lộ tài năng bậc thầy của mình trong việc khắc họa, lí giải những chuyển biến tâm lí của Mị. Nó vừa là một sự đột phá bộc phát vừa là hệ quả tất yếu của một sức sống tiềm ẩn được khơi dậy để sống đúng với bản chất của mình.

        Trước hết, nói về chất xúc tác đã thức tỉnh ý thức của Mị, có thể thấy rõ hai luồng tác động đậm nét. Thứ nhất là sự tác động của ngoại cảnh, của không khí ngày xuân mà gắn liền với nó chính là tình yêu, là sức sống nảy nở, sinh sôi. Cảnh vật rực rỡ, màu sắc vui tươi: “những chiếc váy hoa đã đem phơi trên mỏm đá, xòa như con bướm sặc sỡ, hoa thuốc phiện vừa nở trắng lại đổi ra màu đỏ hau, đỏ thậm rồi sang màu tím man mác”. Âm thanh rộn rã: “đám trẻ đợi tết chơi quay cười ầm trên sân trước nhà”. Tất cả đang tưng bừng báo hiệu xuân, thổi vào lòng Mị một luồng sinh khí vô hình. Cùng với ngoại cảnh, rượu chính là chất xúc tác trực tiếp làm sống dậy tâm hồn yêu đời, khát sống của Mị. “Mị đã lấy hũ rượu uống ừng ực từng bát”. Mị uống cho quên đi thực tại, uống để hả giận, để nuốt hận. Có lẽ ai đó đã đúng khi nói, hơi men có thể khiến con người làm những việc ngoài sức tưởng tượng và phạm vi kiểm soát cá nhân. Chính men rượu đã dìu Mị đi theo tiếng nói của trái tim ham sống đang ngủ yên bấy lâu.

        Nói về sự hồi sinh của Mị, sẽ là thiếu sót nếu không đề cập đến vai trò đặc biệt quan trọng của tiếng sáo. “Mị nghe tiếng sáo vọng lại, thiết tha, bồi hồi. Mị ngồi nhẩm thầm theo bài hát của người đang thổi”. Mị nhớ “Ngày trước, Mị thổi sáo giỏi…Mị uốn chiếc lá trên môi, thổi lá cũng hay như thổi sáo. Có biết bao nhiêu người mê, ngày đêm đã thổi sáo đi theo Mị”. Với Mị, tiếng sáo là biểu tượng lôi cuốn nhất của mùa xuân, khát vọng tình yêu, hạnh phúc. Tô Hoài đặc biệt dụng công khi miêu tả tiếng sáo: “Tiếng sáo gọi bạn cứ thiết tha, bồi hồi”, “ngoài đầu núi lấp ló đã có tiếng ai thổi sáo”, “tai Mị văng vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng”, “tiếng sáo gọi bạn yêu vẫn lơ lửng bay ngoài đường”, “Mị vẫn nghe tiếng sáo đưa Mị theo những cuộc chơi, những đám chơi”, “trong đầu Mị rập rờn tiếng sáo”…Nhà văn đã dùng tiếng sáo như một hồi chuông báo, lay tỉnh tâm hồn u mê, nguội lạnh của Mị. Tiếng sáo từ chỗ lấp ló, lơ lửng đã len lỏi, thâm nhập vào linh hồn, đưa Mị về với thế giới thực tại, thúc giục Mị đấu tranh vì bản thân mình.

        Dấu hiệu đầu tiên cho thấy sự thức tỉnh của Mị là Mị nhớ về quá khứ, nhớ lại quãng thời gian hạnh phúc tuổi trẻ ngắn ngủi và niềm ham sống trở lại. “Mị thấy phơi phới trở lại, lòng đột nhiên vui sướng như những đêm tết ngày trước”. “Mị còn trẻ lắm. Mị vẫn còn trẻ lắm. Mị muốn đi chơi”. Mị bắt đầu ý thức được tình cảnh hiện tại đầy đau xót của mình. Mị nghĩ “nếu có nắm lá ngón trong tay Mị sẽ ăn cho chết chứ không buồn nhớ lại nữa”. Bởi vì khi càng nhớ, Mị càng cảm thấy đau, thấy tủi cho thân phận mình, “chỉ thấy nước mắt ứa ra”. Nước mắt tưởng đã cạn kiệt trong thể xác vô cảm, tê liệt gần như hoàn toàn cả về ý chí lẫn tình cảm lại có thể lăn dài. Hóa ra, từ trong sâu thẳm tâm hồn, Mị không chết. Mị đã khóc cho những hoài niệm của mình, khóc cho vết thương tưởng đã chai sạn vì những áp bức, đè nén trải qua.

        Những sục sôi trong tâm tưởng đã dẫn đến việc Mị “lấy ống mỡ, sắn một miếng bỏ thêm vào đĩa dầu”. Chỉ một hành động nhỏ nhưng Tô Hoài đã nói lên cả một sự thức tỉnh trong con người Mị. Mị muốn thắp sáng căn phòng bấy lâu chìm trong bóng tối, thắp lên ánh sáng cho cuộc đời tăm tối của mình. Hoặc không, ít ra, ánh sáng nhỏ nhoi ấy cũng phần nào khiến Mị cảm thấy mình không phải một thứ đồ bị bỏ quên, không phải một con rùa nuôi trong xó cửa. Với Mị, lòng ham sống, khát khao hạnh phúc đã được châm lên giống như từng cơn sóng trào hết lớp này đến lớp khác xô mãi, xô mãi vào bờ không cách nào ngăn trở được. Sau khi đốt đèn, Mị “quấn tóc lại, với tay lấy cái váy hoa vắt ở phía trong vách”. Có lẽ đã rất lâu rồi, từ khi trở thành con dâu gạt nợ nhà thống lí Pá tra, trở thành một cỗ máy câm lặng, Mị đã không còn biết đến đi chơi, không còn biết đến sự tồn tại của chiếc váy hoa ấy. Quên hẳn sự có mặt của A Sử, quên hẳn mình đang bị trói, tiếng sáo vẫn dập dìu trong tâm trí Mị, đưa Mị vào một thế giới của tình yêu, hạnh phúc mà ở đó luôn nghe văng vẳng tiếng hát gọi bạn tình “Em không yêu quả pao rơi rồi. Em yêu người nào. Em bắt pao nào”. Sức sống tiềm tàng mãnh liệt ở Mị lúc này, thể hiện rất đậm nét qua hành động Mị “vùng đứng dậy” đầy dứt khoát. Nhưng, cũng chính khi ấy, Mị nhận ra thực tế phũ phàng rằng mình đang bị trói đứng vào cột, “tay chân đau không cựa được”. Sợi dây trói ở đây chính là sự tàn bạo, khắc nghiệt của cường quyền, thần quyền, của những hủ tục lạc hậu kiềm hãm, vùi dập tương lai, hạnh phúc của con người.

        Như vậy, sự vùng lên của Mị trong lần này gần như đã thất bại. Thậm chí, Mị trở về là một con người vô cảm. Khi chứng kiến A Phủ bị trói, mấy đêm liền Mị vẫn thản nhiên dậy thổi lửa hơ tay, đến mức dù A Phủ có chết cũng thế thôi. Tuy nhiên, đây chính là bước đệm không thể thiếu để tạo nên bươc nhảy đột phá, có ý nghĩa bước ngoạt trong cuộc đời Mị sau này là cởi trói cho A Phủ. Bởi lẽ, nếu không có đêm tình mùa xuân, không có sự gọi về của kí ức, của khát vọng tình yêu, hạnh phúc thì với một người đã ở lâu trong đau khổ, cảm xúc đã trơ lì như Mị sẽ mãi mãi không thể có sự bừng lên mãnh liệt về sau.

        Có thể thấy, ở đây, Tô Hoài đã đặt sự hồi sinh của nhân vật vào một tình huống bi kịch giữa khát vọng mãnh liệt và hiện thực phũ phàng để từ đó nhấn mạnh sâu sắc sự vùng lên đầy kiên quyết và dữ dội của Mị.Sự hồi sinh của sức sống tiềm tàng trong Mị được miêu tả không hề hời hợt, dễ dàng. Mị đã ở quá lâu trong cái khổ đến mức gần như chai lì, nếu có thể thay đổi trong một chốc lát thì ắt hẳn là điều phi thực tế. Đó là cả một quá trình với những chuyển biến từ nhỏ đến , từ mơ hồ đến rõ rệt dưới sự tác động của tiếng sáo trong đêm tình mùa xuân. Qua đây, nhà văn muốn khẳng định một chân lí chắc chắn: Sức sống của con người dù bị kìm hãm, bị giẫm đạp cũng sẽ không khi nào lụi tắt. Nó vẫn luôn âm ỉ cháy chờ ngày bùng lên dữ dội và rực rỡ.

        Trong truyện ngắn “Vợ chồng A Phủ”, cả một quãng đời dài dằng dặc của nhân vật Mị có lẽ, đêm tình mùa xuân là dấu ấn vô cùng đáng nhớ. Cùng với đêm Mị cởi trói cho A Phủ, đây chính là biến cố lớn lao cho thấy sức sống tiềm tàng trong con người Mị không một thế lực bạo tàn nào có thể tiêu diệt được. Đó cũng là tình cảm nhân đạo lớn lao, cao cả của ngòi bút Tô Hoài. Nhà văn đã miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật vừa bất ngờ vừa tự nhiên hợp quy luật, vừa tinh tế vừa mãnh liệt dữ dội. Chính thành công ấy của nhà văn đã tạo ra một “nhân vật thnahf công bậc nhất trong văn xuôi cách mạng đương đại Việt Nam” (Trần Đình Sử)

>>> Xem thêm:

Loading...

Check Also

Phan-tich-nhan-vat-co-Hien-trong-Mot-nguoi-Ha-Noi

Phân tích nhân vật cô Hiền trong Một người Hà Nội

Phân tích nhân vật cô Hiền trong Một người Hà Nội Bài làm “Chẳng thơm …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *